de balans van braem
provincie Antwerpen

De tentoonstelling 'Het Nieuwe Wonen'

Na de Tweede Wereldoorlog ontstond er in België, zoals in vele andere Europese landen, een hervormingsbeweging die ijverde voor een ‘betere’ wooncultuur. Hoofdrolspelers waren groepen geëngageerde ontwerpers, socioculturele verenigingen, overheidsinstellingen, bedrijven en musea. Om hun nieuwe woonopvattingen te verspreiden, maakten ze gebruik van diverse media, zoals lezingen, modelboeken, tijdschriften of tentoonstellingen. Een bijzonder doeltreffend propagandamiddel was de inrichting van modelappartementen of modelwoningen. Het goede wonen werd op die manier in situ gedemonstreerd, inclusief alle toepassingsmogelijkheden van het moderne meubel.

Het kijkevenement bij uitstek in deze periode was de woontentoonstelling ‘Het Nieuwe Wonen’. Het vond plaats van 20 juni tot 12 juli 1953 in het door Braem, Maes en Maeremans ontworpen sociale huisvestingscomplex op het Kiel te Antwerpen. Organisatoren waren de Antwerpse huisvestingsmaatschappij Huisvesting en de vzw Formes Nouvelles of Nieuwe Vormen. Formes Nouvelles stond in voor de selectie van de deelnemende firma’s, kunstenaars en (interieur)architecten. De algemene technische leiding berustte bij Braem. Op de gelijkvloerse verdieping presenteerde Formes Nouvelles de Belgische inzending voor het Parijse Salon des Arts Ménagers van 1953. Elders werden veertien appartementen ingericht, onder meer door Jul De Roover, Willy Van Der Meeren, Walter Bresseleers, Emiel Veranneman, Jozef De Mey en Raymond en Elli Goovaerts-Kruithof. Met een bezoekersaantal van vijftig- tot vijfenzestigduizend was het evenement een groot succes.

De opdracht van de tentoonstelling luidde volgens Braem en E.J. Bastiaensen, directeur van Huisvesting, als volgt: ‘Door onze opvattingen en practische voorbeelden leiding te geven aan de toekomstige bewoners van deze en andere woningen en propaganda te maken bij de brede lagen der bevolking voor betere opvattingen inzake bemeubeling, inrichting en versiering der woning’. Of deze didactische doelstellingen werden gehaald, is moeilijk in te schatten. Het overrompelende succes wees er alvast op dat bij het publiek een grote nieuwsgierigheid bestond. Voor sommigen maakte dit duidelijk dat het nieuwe, lichte wonen en het daaraan aangepaste meubilair, in steeds bredere kringen werd geaccepteerd. In de gespecialiseerde architectuurpublicaties en -tijdschriften kreeg ‘het binnenhuis’ alvast steeds meer aandacht. De nieuwe generatie van jonge architecten en interieurarchitecten die het heft in handen hadden genomen, liet alvast het beste verhopen.


Braem had de uitdrukkelijke ambitie in en door de architectuur en de interieurarchitectuur een andere mens en een andere samenleving tot uitdrukking te brengen. Beeldfragment uit \'Sint-Maartensdal\' voor het BRT-programma <em>Medium</em> (28 februari 1967). (© VRT-Beeldarchief)



literatuur

De Kooning, M., Floré, F. en Strauven, I., Hedendaags design. Alfred Hendrickx en het fifties-meubel in België (Gent 2000).
De Roover, J., ‘De tentoonstelling het Nieuwe Wonen’, Bouwen en Wonen (januari 1954) 66-73.
Floré, F., Lessen in modern wonen. Bronnenboek over woontentoonstellingen in België 1945-1958. Vlees en Beton 64, (Gent 2004).
Huisvesting Antwerpen, Wooneenheid: Zaanstraat, Antwerpen-Kiel. Tentoonstelling “Het Nieuwe Wonen”. 20 juni-12 juli 1953 (tent. cat., Antwerpen 1953).





Braem stelt

De tentoonstelling “Het Nieuwe Wonen” wil tonen hoe de woningen dienen te worden gemeubeld om er het maximum aan comfort en levensvreugde uit te halen. Ze wil een bewuste reactie zijn tegen de verkeerde opvattingen welke helaas ook door het grootste deel der meubelhandelaars worden verspreid, en welke de woningen van het merendeel onzer medeburgers maken tot stapelplaatsen van pretentieuze, onpractische, lelijke en dure rommel.
In plaats van ersatz chippendale monsters willen we bv. stapelmeubelen, welke bij minder plaatsinname meer bergruimte geven, en welke wij ons volgens de aangroei van onze behoeften en onze geldelijke middelen kunnen aanschaffen. Wij willen deze woningen bemeubeld zien met équipment, niet met “garnituren”! Wij willen tevens dat eenvoud en waardigheid zouden samengaan, en daarom geven we voorbeelden van een optimistische opvatting van kleur en versiering, wars van valse chippendale “rijkelijkheid” of pseudo Bretoense “knusheid”.
We hebben gebouwd voor de mensen van deze tijd en willen tonen hoe men naar de geest van deze tijd kan wonen. Wie hebben alle goedkope versiering, plaasteren Diana’s en herten, buitengesloten, maar lieten de inkom zelf van ieder complex voorzien van hoogstaande beeldhouwkunst. Wij lieten alle goedkoop ornament weg, maar de gebouwen zullen schitteren van vreugdevolle kleuren, en het leven zal doorbreken in hun gespannen vormen.
Als het geheel zal voltooid zijn zal de Ruimte overal voelbaar zijn, een Bevrijdende Ruimte voor het “Nieuwe Wonen”!


quote uit
R. Braem, persbericht. In Architectuurarchief Provincie Antwerpen, archief Jul De Roover, nr. 36.

1/2

vorigevolgende
10 beelden
vergroot foto's
Jul De Roover, interieurontwerp voor de tentoonstelling ‘Goed Wonen’ van de Socialistische Vooruitziende Vrouwen (Antwerpen, 1952).
Jul De Roover, interieurontwerp voor de tentoonstelling ‘Goed Wonen’ van de Socialistische Vooruitziende Vrouwen (Antwerpen, 1952).Themanummer van het Antwerpse architectuurtijdschrift <em>Ruimte</em> over interieur.<br />Omslagontwerp van de interieurarchitecten Raymond en Elli Goovaerts-Kruithof (1954).Tentoonstellingscatalogus van \'Het Nieuwe Wonen\' (1953).Modelinterieur ontworpen door Jul De Roover voor de tentoonstelling ‘Het Nieuwe Wonen’ (1953).Modelinterieur ontworpen door Jul De Roover voor de tentoonstelling ‘Het Nieuwe Wonen’ (1953).Artikel \'Het Nieuwe Wonen\' uit het weekblad <em>ABC</em> van 4 juli 1953.Op de tentoonstelling ‘Het Nieuwe Wonen’ werd het begrip sociaal meubel geïntroduceerd. Het kreeg zijn verdere uitwerking in het \'Nationaal Salon voor het Modern Sociaal Meubel\' in Gent (1955/1956/1957). Affiche van het derde Salon (1957).Cataloog van de Kortrijkse meubelfabrikant De Coene (jaren 1950).Cataloog van de meubelfabrikant Pastoe (1957-1958).Cataloog van de meubelfabrikant Knoll (jaren 1950).