de balans van braem
provincie Antwerpen

De balans van Braem: architectuur door de bril van een eigenzinnige modernist

De Antwerpse architect Renaat Braem werd 100 jaar geleden geboren. Dit jubileum vormt de aanleiding voor een waaier culturele activiteiten waarin Braem centraal staat. Een breed en gelaagd programma, dat appeleert aan de veelzijdigheid van deze getalenteerde modernist. Het Architectuurarchief van de Provincie Antwerpen presenteert een website over een boeiend maar minder gekend aspect van Braem: de indrukwekkende stroom aan publicaties waarin Braem zijn visie vertolkte op de Belgische architectuur. Art nouveau en modernisme, sociale woningbouw, Emile Van Averbeke, Eduard Van Steenbergen en Léon Stynen, monumentenzorg en stadskernvernieuwing, dit alles en veel meer nog kleurde het traject van de zoektocht die Braem al schrijvend ondernam. Of eerder nog een vindtocht, want de auteur hield ervan zijn onderwerp te dirigeren volgens eigen inzichten en overtuiging. In het uitgebreide jubileumprogramma rond Braem is deze website uniek: elders ligt de focus op Braem zelf, terwijl dit project Braem als vertrekpunt gebruikt.

Braem weerspiegeld in de collectie van het Architectuurarchief

De balans van Braem focust op tal van onderwerpen uit Braems teksten die uitstekend vertegenwoordigd zijn in het Architectuurarchief, zoals Léon Stynen, Eduard Van Steenbergen en Emile Van Averbeke, interbellumarchitectuur, de Turnhoutse School, sociale huisvesting, hoogbouw en monumentenzorg. Teksten van Braem worden geïllustreerd én van antwoord gediend met tekst en beeld uit de archiefcollectie. Dat resulteert in een boeiende doorsnede van de Belgische architectuurgeschiedenis van de twintigste eeuw, met uniek beeldmateriaal uit het Architectuurarchief. Maar wél gewogen met de balans van Braem, en getoetst aan meer eigentijdse inzichten. Als extra brengen interviews en ander beeldmateriaal uit het rijke VRT-archief Braem als enthousiast verteller tot leven. Die archiefbeelden brengen zijn realisaties in beeld toen ze nieuw of in opbouw waren, dus vóór ze het patina van erfgoed kregen.

De weger gewogen

De balans van Braem confronteert uitspraken en meningen van Braem met de talrijke onderwerpen die hij behandelde. De collectie van het Architectuurarchief brengt de context van Braems discours in beeld en opent daardoor de weg naar een verfrissende kijk op Braem zelf. Onderzoek vanuit archiefbronnen, gecombineerd met literatuur en de nog bestaande gebouwen, bevordert een klare visie. Op die manier wordt de balans van Braem een spiegel waarin de contouren van Braem zichtbaar worden. Dat kritische traject is des te belangrijker, omdat Braem gaandeweg en onvermijdelijk is uitgegroeid tot een instituut. Icoon van het modernisme, gecanoniseerd architect van gebouwen met het statuut van beschermd monument, eigenzinnige cultuurcriticus, rebelse cultuurpaus… een uitdeinende en evoluerende dimensie, met een eigen soortelijk gewicht. Braem is het allemaal, maar toch: wie was Braem? De balans van Braem wikt en weegt.